نشان جغرافیایی چیست؟

نشان جغرافیایی چیست؟

نشان جغرافیایی نشانه‌ای است که بر روی کالاهایی که دارای یک منطقه جغرافیایی خاص بوده و کیفیت و شهرت آن بواسطه آن منطقه جغرافیایی می‌باشد، بکار می رود. بطور عام، یک نشانه جغرافیایی شامل نام و محل منشاء کالاهاست.نقش حقوق نشانه های جغرافیایی در کسب و کارهای مربوط به محصولات کشاورزی و صنایع دستی به طور گسترده افزایش یافته است.

مفهوم «انقلاب سبز در سال 1960 مهمترین سند برای معرفی جنبه های اقتصادی و مالی این دسته از حقوق به شمار میرود. اگرچه، حمایت از حقوق نشانه های جغرافیایی توسط کنوانسیونها و موافقت های بین المللی مختلف تضمین شده است؛ لیکن، ریشه ی نشانه های جغرافیایی را میتوان قبل از انقلاب صنعتی دانست . در رقابت برای کسب سود از طریق تجارت بین المللی که در آن زمان توسعه پیدا کرده بود، محصولات برخی مناطق در مقایسه با محصولات مشابه در مکانهای دور، به دلیل کیفیت بالا، قابلیت فروش بیشتری پیدا کردند که عمدتاً شهرت این کالاها قابل انتساب به مهارت، فناوری و مواد خام آن مناطق میباشد به همین جهت، اندیشه های حمایت از محصولات این مناطق در سر پرورانده شد. در وضعیت کنونی، نشانه های جغرافیایی مباحث مناقشه انگیزی را در زمینه ی تجارت بین الملل رقم زده است. این نشانه ها در ارتباط با سه موضوع کلی مطرح شده است: تجارت بین الملل، مالکیت فکری و سیاست کشاورزی.

. محصولات کشاورزی معمولا دارای کیفیتی هستند که نشأت گرفته از محل تولید آنهاست و تحت تاثیر فاکتورهای جغرافیایی محلی خاص نظیر آب و هوا و خاک می‌باشند. اینکه آیا یک نشانه بعنوان نشانه جغرافیایی عمل می‌کند بستگی به قانون ملی و آگاهی مصرف کنننده دارد. نشانه‌های جغرافیایی می‌توانند برای انواع زیادی از محصولات کشاورزی نظیر (Tuscany) برای روغن زیتون تولید شده در ایتالیا، یا (Roquefort) برای پنیر تولید شده دراین منطقه از فرانسه بکار روند.

استفاده از نشانه‌های جغرافیایی به محصولات کشاورزی محدود نمی‌شود. نشانه‌های جغرافیایی می‌توانند کیفیت خاص یک محصول را که بواسطه عوامل انسانی که در محل تولید آن محصول وجود دارند، برجسته و نمایان سازند، نظیر سنتها و مهارت‌های خاص تولید . محل منشأ می‌تواند یک روستا، یک شهر، یک منطقه با یک کشور باشد. یک مثال برای کشور کلمه (سوئیس) است که در بسیاری از کشورها بعنوان یک نشانه جغرافیایی برای محصولات ساخت سوئیس بویژه ساعت در نظر گرفته می‌شود.

چرا نشانه های جغرافیایی نیاز به حمایت دارند؟

کشور ایران به دلیل تنوع آب و هوایی و قوم، دارای محصولات کشاورزی و صنایع دستی و طبیعی و سنتی فراوان میباشد که در چهارگوشه ی این مرز و بوم توسط افراد بومی در جوامع محلی تولید میشود. این امر سبب شده است تا برای مردم این سرزمین فرصت منحصر به فردی برای تولید، فرآوری و صادرات این قبیل محصولات فراهم گردد. این محصولات که اعتبار و ارزش تجاری بالایی را دارند، مدتی است که در صحنه ملی و بین المللی مورد سوء استفاده، دستبرد و جعل قرار گرفته اند.

نشانه‌های جغرافیایی برای اطلاع مصرف کنندگان از منشأ و کیفیت محصولات بکار می‌روند. بسیاری از نشانه‌های جغرافیایی شهرت با ارزشی را کسب کرده‌اند که در صورت عدم حمایت کافی از آنها ممکن است که توسط عوامل تجاری متقلب مورد سوء استفاده قرار گیرند. استفاده نادرست از نشانه‌های جفرافیایی توسط اشخاص غیر مجاز ، برای مثال (دارجیلینگ) برای چایی که در باغهای چایی دارجینگ پرورش داده نشده برای مصرف کنندگان و تولید کنندگان مشروع زیان آور است. مصرف کنندگان فریب خورده و باور می‌کنند که یک محصول مرغوب با کیفیت خاص خریداری می‌کنند در حالی که در واقع یک محصول تقلبی بی‌ارزش را می‌خرند. تولید کنندگان ضرر می‌بینند، زیرا تجارت با ارزش از آنها برگرفته شده و شهرت کسب شده برای محصولاتشان نیز ضربه می‌بیند.

تفاوت بین نشانه‌های جغرافیایی و علامت تجاری چیست؟

علامت تجاری نشانه‌ای است که توسط یک شرکت مورد استفاده قرار می‌گیرد تا کالاها و خدمات خود را از کالاها و خدمات سایر شرکتها متمایز کند. علامت تجاری به صاحب آن حق منع دیگران از استفاده از آن علامت را می‌دهد. نشانه جغرافیایی به مصرف کننده می‌گوید که یک محصول در یک مکان خاص تولید شده و دارای خصوصیات خاصی می‌باشد که بواسطه محل تولید آن است. نشانه جغرافیایی می‌تواند توسط تمام تولید کنندگان که محصولات خود را در آن مکان جغرافیایی تولید می‌کنند، مورد استفاده قرار گیرند.

نشانه جغرافیایی (عام) چیست؟

اگر اسم یک محل بعنوان تعیین کننده یک سبک خاص از محصول باشد، نه بعنوان نشانگر محل منشأ آن محصول، این اسم دیگر بعنوان نشانه جغرافیایی بکار نمی رود. بعنوان مثال (خردل ویجون) یک سبک خردل است. سالها پیش در شهر ویجون فرانسه بوجود آمد و در طول زمان برای نشان دادن یک سبک خاص از خردل بکار رفته است که در بسیاری از جاها ساخته میشود. بتابراین (خردل ویجون) اکنون یک نشانه عام است و مربوط به یک سبک از خردل می باشد، نه یک محل.

ویژگی لازم جهت نشان جغرافیایی ایران

1- نشانه‌ جغرافیائی‌ نشانه‌ای‌ است‌ که‌ مبدأ کالائی‌ را به‌ قلمرو، منطقه‌ یا ناحیه‌ای‌ از کشور منتسب‌ می‌سازد، مشروط‌ بر این‌ که‌ کیفیت‌ و مرغوبیت‌، شهرت‌ یا سایر خصوصیات‌ کالا اساساً قابل‌ انتساب‌ به‌ مبدأ جغرافیائی‌ آن‌ باشد.

2- کالا، یعنی هرگونه محصول طبیعی و کشاورزی و یا فرآورده های آن یا صنایع دستی و یا تولیدات صنعتی.

3 – تولید کننده یعنی هر شخصی که به تولید و فرآوری محصولات کشاورزی دامی و غذایی یا ساخت و تولید ابزار صنعتی و مصنوعات دستی اشتعال دارد یا از مواد طبیعی به منظور تولید بهره برداری می‌کند یا در تجارت محصولات مذکور فعالت می کند.

نشانه های جغرافیایی زیر مورد حمایت نیستند:

الف‌ – نشانه‌هائی‌ که‌ با تعریف‌ بند (الف‌) ماده‌ (۱) منطبق‌ نباشند.

ب‌ – نشانه‌هائی‌ که‌ برخلاف‌ موازین‌ شرعی‌، اخلاق‌ حسنه‌ و یا نظم‌ عمومی‌ باشند.

ج‌ – نشانه‌هائی‌ که‌ در کشور مبدأ خود حمایت‌ نمی‌شوند یا حمایت‌ از آنها متوقف‌ شده‌ است‌ یا متروک‌ گردیده‌اند، در چارچوب‌ معاهداتی‌ که‌ کشور ایران‌ به‌ آنها ملحق‌ شده‌ است

در چه مواردی میتوان به نشان جغرافیایی اعتراض کرد؟

طبق ماده ۱۱ قانون هر ذی‌نفع‌ یا مقام‌ صلاحیتدار می‌تواند موارد زیر را از دادگاه‌ بخواهد:

الف‌ – ابطال‌ ثبت‌ نشانه‌ جغرافیائی‌ که‌ شرایط‌ مقرر در ماده‌ (۵) درمورد آن‌ رعایت‌ نشده‌ است‌.

ب‌ – اصلاح‌ ثبت‌ نشانه‌، به‌ این‌ علت‌ که‌ نشانه‌ موجود در گواهینامه‌ ثبت‌ با نشانه‌ مورد نظر مطابقت‌ ندارد و یا این‌ که‌ کیفیت‌، مرغوبیت‌، شهرت‌ و یا سایر خصوصیات‌ کالائی‌ که‌ نشانه‌ مبدأ جغرافیائی‌ برای‌ آن‌ استفاده‌ می‌شود، در گواهینامه‌ مربوط‌ ذکر نشده‌ یا ناقص‌ است‌.

در هر دعوی‌ که‌ برطبق‌ این‌ ماده‌ اقامه‌ می‌شود، دادخواست‌ ابطال‌ یا اصلاح‌ به‌ (مالک‌ نشانه‌) یا قائم‌مقام‌ قانونی‌ او ابلاغ‌ می‌شود و به‌ هزینه‌ خواهان‌ از طریق‌ آگهی‌ در روزنامه‌ رسمی‌ و یکی‌ از روزنامه‌های‌ محلی‌ به‌ اطلاع‌ عموم‌ اشخاص‌ ذی‌نفع‌ می‌رسد.

طبق مواد ۱۱،۱۲،۱۳،۱۴،۱۵،۱۶ آیین نامه اجرایی نشانه جغرافیایی موارد اعتراض به صورت ذیل میباشد:

در صورت رد اظهارنامه ثبت نشانه جغرافیایی مرجع ثبت ملزم است دلایل رد را به نحو مکتوب به متقاضی ابلاغ نماید. متقاضی می‌تواند ضمن پرداخت هزینه‌های مربوط ظرف مهلت مقرر اعتراض خود را به دادگاه تقدیم نماید.

تبصره ـ مهلت اعتراض برای اشخاص مقیم ایران ۳ ماه و برای اشخاص مقیم خارج از کشور ۶ ماه از زمان ابلاغ خواهد بود.

هر شخصی که نسبت به پذیرش ثبت اظهارنامه نشانه جغرافیایی اعتراض داشته باشد باید ظرف مهلت ۶۰ روز از تاریخ انتشار آگهی اعتراض خود را ضمن پرداخت هزینه‌های مقرر همراه با دلایل و مدارک استنادی به مرجع ثبت تسلیم نماید.

تبصره ـ اگر معترض شخصی است که نشانه جغرافیایی قبلاً بنام او ثبت نشده‌است باید در حین اعتراض ضمن پرداخت حق‌الثبت و تمام مخارج مربوطه اظهارنامه ثبت نشانه جغرافیایی خود را مطابق مقررات مندرج در قانون و این آئین‌نامه تسلیم نماید.

مرجع ثبت موظف است ظرف ۳۰ روز نسخه‌ای از اعتراضیه را به انضمام مدارک و دلایل استنادی به متقاضی ثبت ابلاغ نماید.

متقاضی مکلف است از تاریخ ابلاغ اعتراضیه، پاسخ خود را ظرف ۳۰ روز نسبت به اعتراض وارده به مرجع ثبت تسلیم نماید. در صورتی که متقاضی ساکن ایران نباشد مهلت مذکور برای تسلیم پاسخ ۶۰ روز خواهد بود.

هرگاه متقاضی به اعتراض معترض تمکین نماید درخواست او مسترد شده تلقی می‌شود و مراتب کتباً به معترض اعلام می‌گردد تا در صورتیکه نشانه جغرافیایی وی به ثبت نرسیده باشد بر طبق اظهارنامه‌ای که حین اعتراض تسلیم شده است نسبت به‌ثبت آن اقدام نماید.

در صورت عدم تمکین متقاضی با درخواست معترض موضوع در کمیته‌ای مرکب از رئیس اداره و یک نفر به انتخاب رئیس سازمان و یک کارشناس به‌انتخاب مدیرکل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی مورد رسیدگی قرار می‌گیرد و تصمیم کمیته از سوی طرفین ظرف دو ماه برای اشخاص مقیم در ایران و ۳ ماه برای اشخاص مقیم در خارج از ایران قابل شکایت در محاکم عمومی تهران می‌باشد.

تبصره۱ـ تصمیم‌گیری در این کمیته با اکثریت آراء می‌باشد.

تبصره۲ـ کارشناس رسیدگی کننده نمی‌تواند نسبت به همان موضوع در کمیته عضویت پیدا کند.

-سازمان‌ ثبت‌ اسناد می‌تواند درصورت‌ وجود اشتباهات‌ شکلی‌ با اطلاع‌ ذی‌نفع‌ پس‌ از بررسی‌ دلائل‌ و مدارک‌ مستند نسبت‌ به‌ تصحیح‌ اشتباه‌ تصمیم‌گیری‌ و اقدام‌ کند.

تبصره‌ – چنانچه‌ رفع‌ اشتباه‌ مستلزم‌ تغییر در ثبت‌ نشان‌ باشد این‌ امر تابع‌ مقررات‌ مواد (۷)، (۸)، (۹) و بند (ب‌) ماده‌ (۵) این‌ قانون‌ خواهد بود.

-اظهارنامه‌ ثبت‌ نشانه‌ جغرافیائی‌، توسط‌ اشخاص‌ زیر به‌ سازمان‌ ثبت‌ اسناد و املاک‌ کشور تسلیم‌ می‌شود:
الف ‌ – هر شخص‌ حقیقی‌ یا حقوقی‌ و همچنین‌ گروههائی‌ از این‌ اشخاص‌ که‌ در مکان‌ جغرافیائی‌ مندرج‌ در اظهارنامه‌ به‌ تولید کالای‌ مذکور در آن‌ مشغولند.

ب‌ – هر مرجع‌ صلاحیتدار در امر تولید، توزیع‌ و سیاستگذاری‌ کالای‌ مورد ثبت‌.

-موارد زیر باید در اظهارنامه‌ قید شود:

الف‌ – نام‌، نشانی‌، تابعیت‌ و سمت‌ قانونی‌ تسلیم‌ کننده‌.

ب‌ – نشانه‌ جغرافیائی‌ که‌ ثبت‌ آن‌ درخواست‌ شده‌ است‌.

ج‌ – مکانی‌ که‌ نشانه‌ جغرافیائی‌ به‌ آن‌ مربوط‌ است‌.

د – کالائی‌ که‌ نشانه‌ جغرافیائی‌ به‌ آن‌ مربوط‌ است‌.

هـ – کیفیت‌، مرغوبیت‌، شهرت‌ و سایر خصوصیات‌ کالائی‌ که‌ نشانه‌ جغرافیائی‌ برای‌ آن‌ به‌کار می‌رود.

تبصره‌ – هزینه‌های‌ ثبت‌ اظهارنامه‌ از متقاضی‌ ثبت‌ دریافت‌ خواهد شد.

-نحوه‌ و مراحل‌ ثبت‌ اظهارنامه‌ به‌ قرار زیر است‌:

الف‌ – سازمان‌ ثبت‌ اسناد و املاک‌ کشور اظهارنامه‌ را از نظر مطابقت‌ با بند (ب‌) ماده‌ (۵) و مواد (۷) و (۸) این‌ قانون‌ و آئین‌نامه‌ اجرائی‌ آن‌ بررسی‌ کرده‌، درصورت‌ دارابودن‌ شرایط‌، آن‌ را آگهی‌ می‌کند.

ب‌ – درصورت‌ عدم‌ رعایت‌ شرایط‌ مقرر در بند (الف‌) ذی‌نفع‌ یا مقام‌ صلاحیتدار می‌تواند برطبق‌ آئین‌نامه‌ اجرائی‌ این‌ قانون‌، اعتراض‌ خود را نسبت‌ به‌ تقاضای‌ ثبت‌ نشانه‌ جغرافیائی‌ به‌ سازمان‌ ثبت‌ اسناد و املاک‌ کشور تسلیم‌ نماید.

ج‌ – سازمان‌ ثبت‌ اسناد و املاک‌ کشور نسخه‌ای‌ از اعتراضیه‌ را به‌ متقاضی‌ ثبت‌ ابلاغ‌ می‌کند. متقاضی‌ مکلف‌ است‌ ظرف‌ مهلت‌ مقرر به‌ آن‌ پاسخ‌ دهد، عدم‌ ارسال‌ پاسخ‌ از سوی‌ متقاضی‌ درموعد مقرر به‌ منزله‌ انصراف‌ از تقاضای‌ ثبت‌ است‌.

د – هرگاه‌ متقاضی‌ متقابلاً پاسخی‌ ارسال‌ دارد، سازمان‌ ثبت‌ اسناد و املاک‌ کشور نسخه‌ای‌ از آن‌ را دراختیار معترض‌ قرار می‌دهد و پس‌ از بررسی‌ نظرات‌ طرفین‌، درمورد وارد بودن‌ یا نبودن‌ اعتراض‌ تصمیم‌ می‌گیرد.

هـ – هرگاه‌ سازمان‌ ثبت‌ اسناد و املاک‌ کشور تشخیص‌ دهد که‌ شرایط‌ مندرج‌ در بند (الف‌) این‌ ماده‌ رعایت‌ شده‌ و به‌ تقاضای‌ ثبت‌ نیز اعتراض‌ نشده‌ یا اعتراض‌ رد گردیده‌، نشانه‌ جغرافیائی‌ را ثبت‌ کرده‌ و آگهی‌ لازم‌ را در این‌ خصوص‌ منتشر می‌کند و گواهینامه‌ ثبت‌ را به‌ نام‌ متقاضی‌ ثبت‌ صادر خواهد کرد.

-اگر در نتیجه بررسی، مرجع ثبت ایرادات و نواقصی در اظهارنامه و ضمائم آن مشاهده نماید باید به صورت مکتوب و با قید جزئیات مراتب را به متقاضی ابلاغ نماید تا ظرف مهلت مقرر در این آئین‌نامه اقدام به رفع نقص نماید. در صورت عدم رفع نقص اظهارنامه رد می‌شود.

تبصره ـ مهلت رفع نقص برای متقاضیان ایرانی ۳ ماه و برای متقاضیان خارج از کشور ۶ ماه از زمان ابلاغ محاسبه می‌شود. چنانچه مدت مزبور کفایت ننماید متقاضی فقط برای یک بار می‌تواند استمهال نماید.

لینک های مهم
نویسنده : ثبت یکتا
۲۱ فروردین ۰۹:۰۱ قبل از ظهر(5 ماه پیش)

مطالب مرتبط